‘પોપ્યુલેશન જેહાદ’ નાથો વસ્તી નિયંત્રણનો કાયદો લાવો (ભાગ-1): હિંદુ ઘટયો, દેશ તૂટયો

 - આનંદ શુક્લ

દેશમાં રહેતા લોકો પોતાની સંસ્કૃતિમાંથી બનેલી સભ્યતા દ્વારા તેનો રાષ્ટ્રીય સ્વભાવ અને પ્રકૃતિ બનાવે છે. આવા લોકોની વસ્તીના આંકડાનો જે-તે દેશના રાષ્ટ્રીય સ્વભાવ અને પ્રકૃતિની ઓળખમાં સૌથી મોટો અને મુખ્ય હિસ્સો હોય છે. પણ ભારતની ભાગ્ય છે કે ભારતના રાષ્ટ્રીય સ્વભાવને બદલવા માટે 712થી કોશિશ થઈ રહી છે. જેમાં 14 ઓગસ્ટ, 1947ના દિવસે પાકિસ્તાન બન્યું, ત્યારે સનાતન ભારતના રાષ્ટ્રીય સ્વભાવ અને પ્રક઼ૃતિને સૌથી મોટી ચોટ પહોંચી હતી. પાકિસ્તાન બન્યા પછી પાકિસ્તાની હુકમરાનોએ પોતાના ઈતિહાસની ગુલબાંગો પોકારતા 712માં સિંધના રાજા દાહિરસેનને મારીને આરબ આક્રમણખોર મોહમ્મદ –બિન- કાસિમ દ્વારા આ પ્રદેશ પર કબજો કરવામાં આવ્યો, તેને જ પાકિસ્તાનનો પાયો ગણાવ્યો. પાકિસ્તાનના કાયદ-એ-આઝમ મોહમ્મદ અલી ઝીણાએ કહ્યુ હતુ કે ભારતના વિભાજનના બીજ તો તે દિવસે જ પડી ગયા હતા કે જ્યારે પહેલો હિંદુ ઈસ્લામમાં દિક્ષિત થયો હતો. મોહમ્મદ અલી ઝીણાના પૂર્વજો ગુજરાતના લોહાણા જ્ઞાતિના હતા અને તેમના દાદા ધર્માંતરિત થઈને મુસ્લિમ બન્યા હતા. ઝીણાનું કુટુંબ તેમની ચાર પેઢી પહેલા તો હિંદુ હતું. પણ આ માણસે ઈસ્લામના નામે અંગ્રેજો સાથે મળીને ભારતના મજહબી આધારે ભાગલા કરાવ્યા હતા. ભારત એક વિશાળ રાષ્ટ્ર છે અને પ્રાચીન કાળમાં તેના સીમાડાંમાં આજના અફઘાનિસ્તાન, પાકિસ્તાન, બાંગ્લાદેશ, મ્યાંનમાર સહીતના ઘણાં દેશો સામેલ હતા. પણ જેમ-જેમ હિંદુ જે-જે વિસ્તારમાં ઘટતો ગયો, તે-તે વિસ્તાર ભારતથી અલગ થતો ગયો.

ભારતમાં મોહમ્મદ બિન કાસિમ પછી મહમૂદ ગઝનવીના 17 આક્રમણો, મુહમ્મદ ઘોરી દ્વારા દિલ્હી જીત્યા બાદ મુસ્લિમ સલ્તનતકાળ અને તેના પછી મુઘલકાળમાં ભારતમાં કત્લેઆમ અને બળજબરીથી તથા ફોસલાવીને સૂફીઓ દ્વારા કરાવાયેલા ધર્માંતરણો દ્વારા પોપ્યુલેશન જેહાદ ચાલુ રહી હતી. તેનું પરિણામ તાત્કાલિક અસરથી જોવા મળ્યું નહીં. ભારતીય મૂળના ધર્મોના લોકો મોટાભાગે રાજકીય બાબતોથી અલિપ્ત રહીને સામાજિક રીતે પોતાને જીવંત રાખતા આવ્યા છે અને તેના કારણે રાજા કોઈ પણ હોય પણ ભારતના સમાજજીવન પર તેની કોઈ ખાસ અસર થઈ નથી. આ ભારતના સમાજની શક્તિ પણ છે. પણ રાજકીય વર્ચસ્વ અંગ્રેજોના આગામનની સાથે સમાજજીવન પર પણ અસર કરવા લાગ્યું હતું. સમાજ રાજકારણ અને રાજકીય બાબતો તથા શાસકોથી અલિપ્ત રહી શકે તેમ ન હતો. લોકાના સામાજિક ભવિષ્યના મોટા નિર્ણયો અંગ્રેજી શાસન દરમિયાન શાસકો દ્વારા લેવાનું શરૂ કરવામાં આવ્યું હતું. આમ તો ભારતમાં ભારતીય મૂળના ધર્મોના લોકોને તેની વધુ અસર થવા લાગી હતી. અંગ્રેજ શાસકોએ ભારતીય મૂળના ધર્મોના સૌથી મોટા વર્ગ હિંદુઓની સામે મુસ્લિમોને ઉભા કરવાનું શરૂ કર્યું હતું. અંગ્રેજો પહેલા ભારતમાં મુસ્લિમો શાસક વર્ગમાં હતા અને દેશમાં સૌથી મોટી લઘુમતી પણ હતી. જો કે એટલી મોટી લઘુમતી કે જેને તમારે બીજી બહુમતી જ કહેવી પડે. પણ આપણા દેશમાં મુસ્લિમોને લઘુમતી ગણાવવાની રાજકીય પરંપરા છે.

ભારતમાં ઈ.સ. 712થી લઈને બ્રિટિશરોના શાસન સ્થપાવા સુધી ચાલેલી પોપ્યુલેશન જેહાદનો ખુલાસો 1881થી શરૂ કરાયેલા સેન્સસ (વસ્તી ગણતરી)ના આંકડાથી થાય છે. સેન્ટર ફોર પોલિસી સ્ટડીઝ ચેન્નઈ દ્વારા 2003માં પ્રકાશિત થયેલા પુસ્તક રિલિજિયસ ડેમોગ્રાફી ઓફ ઈન્ડિયા (Religious Demography Of India) ના પૃષ્ઠ ક્રમાંક-16 ચેપ્ટર-2 રિલિજિયસ કોમ્પોઝિશન ઓફ ઈન્ડિયામાં 1881થી 1941 સુધીમાં તત્કાલિન અખંડ ભારતમાં ધાર્મિક વસ્તીના આંકડા  ઘણો મોટો ખુલાસો કરે છે.

1881થી 1941 સુધીની ભારતની ધાર્મિક વસ્તીના આંકડા

ધર્મ	1881	1891	1901	1911	1921	1931	1941
હિંદુ	18.785 કરોડ	20.756 કરોડ	20.686 કરોડ	21.720 કરોડ	21.625 કરોડ	23.862 કરોડ	27.019 કરોડ
શીખ	18.530 લાખ	19.050 લાખ	21.890 લાખ	30.080 લાખ	32.340 લાખ	43.250 લાખ	56.910 લાખ
જૈન	12.20 લાખ	14.170 લાખ	13.340 લાખ	12.480 લાખ	11.770 લાખ	12.510 લાખ	14.490 લાખ
બૌદ્ધ	1.670 લાખ	2.430 લાખ	2.93 લાખ	3.37 લાખ	3.69 લાખ	4.39 લાખ	45.8 લાખ
ટ્રાઈબલ	64.270 લાખ	91.120 લાખ	81.850 લાખ	95.940 લાખ	90.720 લાખ	76.300 લાખ	87.910 લાખ
ભારતીય મૂળના ધર્મો	19.752 કરોડ	22.024 કરોડ	21.886 કરોડ	23.138 કરોડ	23.010 કરોડ	25.227 કરોડ	28.658 કરોડ
મુસ્લિમ	4.995 કરોડ	5.707 કરોડ	6.212 કરોડ	6.783 કરોડ	7.100 કરોડ	7.930 કરોડ	9.445 કરોડ
ખ્રિસ્તી	17.780 લાખ	21.640 લાખ	27.760 લાખ	36.67 લાખ	44.98 લાખ	59.67  લાખ	74.27 લાખ
પારસી	85 હજાર	90 હજાર	94 હજાર	1 લાખ	1.010 લાખ	1.090 લાખ	1.150 લાખ
યહૂદી	12 હજાર	17 હજાર	18 હજાર	20 હજાર	21 હજાર	23 હજાર	22 હજાર
અન્ય ધર્મો	5.183 કરોડ	5.934 કરોડ	6.501 કરોડ	7.162 કરોડ	7.562 કરોડ	8.540 કરોડ	10.201 કરોડ
અન્યો	8.080 લાખ	-	-	-	-	3 હજાર	4.100 લાખ
કુલ	25.015 કરોડ	27.958 કરોડ	28.387 કરોડ	30.300 કરોડ	30.572 કરોડ	33.768 કરોડ	38.900 કરોડ

 

ઉપરના કોઠા મુજબ, 1881થી 1941 વચ્ચે તત્કાલિન અખંડ ભારતમાં હિંદુઓની વસ્તીમાં 8.234 કરોડનો વધારો થયો હતો. જ્યારે ભારતીય મૂળના ધર્મોના અનુયાયીઓની સંખ્યા આ સમયગાળામાં 8.906 કરોડનો વધારો થયો હતો. જ્યારે 1881થી 1941 વચ્ચે દેશમાં મુસ્લિમોની સંખ્યામાં 4.45 કરોડ જેટલો વધારો થયો હતો. એટલે કે આ સમયગાળામાં હિંદુઓ અને મુસ્લિમોની સંખ્યામાં વધારા વચ્ચેનો તફાવત માત્ર 4.456 કરોડનો હતો. દેશમાં 1881થી 1941 વચ્ચે ખ્રિસ્તીઓની વસ્તી 56.49 લાખ જેટલી વધી હતી. જ્યારે ભારતીય મૂળ સિવાયના ધર્મોના અનુયાયીઓની સંખ્યા આ સમયગાળામાં 5.018 કરોડ જેટલી વધી હતી.

1881થી 1941 વચ્ચે ભારતની ધાર્મિક વસ્તીના પ્રતિશત (%) માં આંકડા

ધર્મ	1881	1891	1901	1911	1921	1931	1941
હિંદુ	75.093 %	74.241 %	72.873 %	71.681 %	70.733 %	70.666 %	69.457 %
શીખ	0.741 %	0.681%	0.771%	0.993%	1.058%	1.281%	1.463%
જૈન	0.448 %	0.507%	0.470%	0.412%	0.385%	0.370%	0.372%
બૌદ્ધ	0.067%	0.087%	0.103%	0.111%	0.121%	0.130%	0.118%
ટ્રાઈબલ	2.569%	3.259%	2.883%	3.166%	2.9675%	2.260%	2.260%
ભારતીય મૂળના ધર્મો	78.958%	78.776%	77.100%	76.363%	75.264%	74.708%	73.671%
મુસ્લિમ	19.969%	20.412%	21.883%	22.387%	23.225%	23.486%	24.280%
ખ્રિસ્તી	0.711%	0.774%	0.978%	1.210%	1.471%	1.767%	1.909%
પારસી	0.034%	0.032%	0.033%	0.033%	0.033%	0.032%	0.030%
યહૂદી	0.005%	0.006%	0.006%	0.007%	0.007%	0.007%	0.006%
અન્ય ધર્મો	20.178%	21.225%	22.900%	23.637%	24.736%	25.292%	26.224%
અન્ય	0.323%	-	-	-	-	0.001%	0.105%

 

સેન્ટર ફોર પોલિસી સ્ટડીઝ ચેન્નઈ દ્વારા 2003માં પ્રકાશિત થયેલા પુસ્તક રિલિજિયસ ડેમોગ્રાફી ઓફ ઈન્ડિયા (Religious Demography Of India) ના ચેપ્ટર-2 રિલિજિયસ કોમ્પોઝિશન ઓફ ઈન્ડિયામાં પૃષ્ઠ ક્રમાંક-21 પરના કોઠા મુજબ, 1881થી 1941 વચ્ચે હિંદુઓની વસ્તીમાં 5.636 ટકાનો મોટો ઘટાડો નોંધાયો હતો. જ્યારે આ સમયગાળામાં મુસ્લિમોની વસ્તીમાં 4.311 ટકાનો મોટો વધારો જોવા મળ્યો છે. આ ઉપરોક્ત કોઠા મુજબ, તત્કાલિન ભારતમાં કે જેમાં આજના પાકિસ્તાન અને બાંગ્લાદેશ પણ સામેલ હતા, તેમાં ભારતીય મૂળના ધર્મોની વસ્તીમાં 1881થી 1941 દરમિયાન 5.287 ટકાનો મોટો ઘટાડો જોવા મળ્યો હતો. જ્યારે આ સમગાળામાં અન્ય ધર્મોના લોકોની વસ્તીમાં 6.046 ટકાનો મોટો વધારો જોવા મળ્યો હતો. આ સમયગાળામાં તત્કાલિન ભારતમાં ખ્રિસ્તીઓની વસ્તીમાં 1.198 ટકાનો વધારો જોવા મળ્યો હતો. આ ઘણાં ક્ષેત્રોમાં હિંદુઓની સંખ્યા ઘટી હતી અને મુસ્લિમ-ખ્રિસ્તીઓની સંખ્યા વધી હતી.

ઉપરના આંકડા મુજબ, ભારતમાં જ્યારે મુસ્લિમોની વસ્તી 20 ટકાથી વધી છે, ત્યારે તેની નેતાગીરીઓ અલગ રાજકીય ચોકો કે મંચ ઉભો કર્યો છે. 30 ડિસેમ્બર, 1906ના રોજ ઢાકામાં મુસ્લિમ લીગની સ્થાપના કરાઈ હતી અને તે વખતે 1901ની વસ્તીગણતરીના આંકડા મુજબ, દેશમાં મુસ્લિમોની વસ્તી 21.883 ટકા હતી. જ્યારે મુસ્લિમ લીગે લાહોરમાં રાવી નદીના કાંઠે 23 માર્ચ, 1940ના દિવસે પાકિસ્તાન પ્રસ્તાવ પારીત કર્યો હતો, ત્યારે દેશમાં મુસ્લિમોની સંખ્યા 1931ના સેન્સસ મુજબ 23.486 ટકા અને 1941ના સેન્સસ મુજબ 24.280 ટકા હતી, એટલે કે દેશમાં મુસ્લિમોની વસ્તી ત્યારે 25 ટકાની નજીક હતી. જેના કારણે 16 ઓગસ્ટ, 1946ના રોજ ઝીણાએ ડાયરેક્ટ એક્શન ડેની ઘોષણા કરીને કોલકત્તા સહીતના ઘણાં વિસ્તારોમાં મુસ્લિમ લીગી ગુંડાઓ દ્વારા હિંદુઓની કત્લેઆમ કરાવી હતી. જેનું પરિણામ હતું કે 14 ઓગસ્ટ, 1947ના રોજ પાકિસ્તાન નામનો દેશ જેમાં પૂર્વ અને પશ્ચિમ પાકિસ્તાન સામેલ હતા, તે દુનિયાના નક્શામાં અસ્તિત્વમાં આવ્યો હતો. 1941ની વસ્તીગણતરી મુજબ, આજના પાકિસ્તાનમાં મુસ્લિમો 78.824 ટકા હતા અને ભારતીય મૂળના ધર્મોના અનુયાયીઓની સંખ્યા 19.687 ટકા હતી. આજના બાંગ્લાદેશમાં 1941માં મુસ્લિમોની સંખ્યા 70.261 ટકા હતી અને ભારતીય મૂળના ધર્મોના અનુયાયીઓની સંખ્યા 27.970 ટકા હતી. 

પાકિસ્તાન બન્યું ત્યારે આ બંને મુસ્લિમ બહુમતીવાળા વિસ્તારોમાં હિંદુ-શીખોના મોટાપાયે વિસ્થાપનો થયા હતા અને કત્લેઆમ થઈ હતી. ભારતમાંથી પણ મુસ્લિમો પાકિસ્તાનમાં ગયા હતા. પણ તેમાં સ્વેચ્છાએ પાકિસ્તાન જનારાઓની સંખ્યા ઘણી મોટી હતી. હિંદુ ઘટયો અને દેશ તૂટયો, આ ઘટના ભારતીય મૂળના ધર્મોના અનુયાયીઓ જ્યાં ઘટયા ત્યાં ભારત રાષ્ટ્ર તરીકે નબળું પડયું અને તે ક્ષેત્રની રાષ્ટ્રીય પ્રકૃતિ બદલાઈ અને તેને કારણે વિભાજનની માગણી ભાગલા સુધી પહોંચેલી દેખાઈ.